FAQ Rady Młodzieżowe
1. Czym zajmuje się młodzieżowa rada gminy/miasta?
Celem powołania młodzieżowej rady gminy/miasta jest przede wszystkim włączenie młodzieży w procesy podejmowania decyzji, które dotyczą młodych osób oraz ich najbliższego otoczenia. Rada ma reprezentować młodych mieszkańców i mieszkanki gminy/miasta, ale również prowadzić działania na rzecz upowszechniania wśród nich idei samorządności i kształtowania postaw obywatelskich. Zakres celów, jakie może realizować młodzieżowa rada gminy, jest szeroki, należą do nich m.in.:
- upowszechnianie wśród młodych osób wiedzy o samorządzie terytorialnym,
- włączenie młodzieży w procesy konsultacyjne,
- dostarczenie młodzieży narzędzi i wiedzy o uczestnictwie w debacie publicznej,
- udział młodzieży w procesach kształtowania lokalnych polityk, ze szczególnym uwzględnieniem polityki młodzieżowej,
- budowa świadomości obywatelskiej,
- zwiększanie zaangażowania w procesy tworzenia projektów i inwestycji pod kątem młodych mieszkańców i mieszkanek gminy/miasta,
- inicjowanie działań na rzecz młodzieży,
- kształtowanie postaw dotyczących samorządności.
Młodzieżowa rada gminy/miasta to narzędzie praktycznego uczenia młodych mieszkańców i mieszkanek gminy/miasta procesów funkcjonowania samorządu oraz wpływu na decyzje i przedsięwzięcia na szczeblu lokalnym. Narzędzie dialogu obywatelskiego przeznaczonego dla młodych osób jest tym skuteczniejsze, im poważniej się je traktuje. Coraz częściej w miastach czy gminach powoływani są pełnomocnicy lub pełnomocniczki do spraw związanych z młodzieżą, którzy wyznaczają nowe standardy pracy z najmłodszymi mieszkańcami i mieszkankami oraz podkreślają znaczenie głosu młodych osób w społeczności lokalnej.
2. Jakie są podstawy prawne funkcjonowania Rad Młodzieżowych
W 2001 roku do ustawy o samorządzie gminnym wprowadzono zapis (Artykuł 5b) o powoływaniu młodzieżowej rady gminy (funkcjonujący na analogicznej zasadzie na poziomie miejskim). Warto zapoznać się z treścią fragmentu ustawy, przystępując do działań na rzecz powstania tego ciała doradczego.
Ustawa o samorządzie gminnym Art. 5b.
1. Gmina podejmuje działania na rzecz wspierania i upowszechniania idei samorządowej wśród mieszkańców gminy, w tym zwłaszcza wśród młodzieży.
2. Rada gminy na wniosek zainteresowanych środowisk może wyrazić zgodę na utworzenie młodzieżowej rady gminy mającej charakter konsultacyjny.
3. Rada gminy, powołując młodzieżową radę gminy, nadaje jej statut określający tryb wyboru jej członków i zasady działania.
3. Jak powołać młodzieżową radę gminy/miasta?
Rada gminy/miasta może powołać młodzieżową radę gminy/miasta na wniosek „zainteresowanych środowisk”. Mogą to być np. szkoły lub inne instytucje bądź organizacje zajmujące się młodzieżą.
Budując poparcie dla pomysłu stworzenia takiej rady w Waszej gminie, skontaktujcie się z placówkami edukacyjnymi oraz lokalnymi organizacjami i instytucjami prowadzącymi działania z i dla młodzieży. O pomyśle powołania młodzieżowej rady gminy/miasta opowiedzcie także mieszkańcom i mieszkankom. Pokażcie korzyści, jakie mogą płynąć z powstania takiego ciała doradczego.
Kompetencja powołania i nadania statutu młodzieżowej rady gminy/miasta przynależy do rady gminy/miasta, dlatego kluczowe znaczenie ma przekonanie radnych do tego pomysłu. Lobbujcie za poparciem dla powstania takiej rady wśród Waszych radnych oraz wójta/burmistrza. Możecie to robić spotykając się z nimi, organizując publiczne spotkania na ten temat lub za pośrednictwem listów czy petycji.
Złóżcie wniosek o powołanie młodzieżowej rady gminy/miasta, a następnie monitorujcie, na jakim etapie jest sprawa. Bierzcie udział w sesjach rady gminy/miasta oraz posiedzeniach jej komisji, na których temat będzie omawiany. Monitorujcie proces powstawania statutu i bierzcie udział w konsultowaniu jego treści.
Jeżeli Wam się udało – wspaniale, możecie teraz działać jako nowo powołana młodzieżowa rada gminy/miasta (lub we współpracy z nią, jeśli nie jesteście w jej składzie). Jeżeli radni i radne z jakiegoś powodu nie zdecydowali się na jej powołanie – nie poddawajcie się i działajcie dalej na rzecz jej powstania!
4. Jakie są najczęstsze błędy w działaniu młodzieżowych radnych
Nic bardziej mylnego. Urzędnicy często są wykonawcami zadań zleconych przez wójta, burmistrza czy prezydenta i często nie mają konkretnej wizji działalności z młodzieżowymi radnymi. To wy macie w rękach wszelkie możliwości inicjatywne. Korzystajcie z nich. Czas spędzony w Młodzieżowych Radach szybko mija i jest go zbyt mało by czekać.
Brak budżetu równa się brak zdolności do działania.To prawda, że budżety znacznie ułatwiają działalność i sprawiają, że prościej zaplanować proces czy inicjatywę. Lecz bez oporów możecie zorganizować sponsorów, darczyńców czy zaplanować wydarzenia do których wystarczą rzeczy, które znajdziecie pod ręką w domu. Dla przykładu zorganizowanie Kawiarenki Obywatelskiej to nic więcej jak lokal (może być kawiarnia) który was ugości, kartki papieru i długopisy.
No przecież działamy.Warto sobie zadać pytanie czy w naszej grupie utrzymaliśmy balans pomiędzy działalnością akcyjną i eventową a spełnianiem roli organu doradczego, który jest głosem młodych ludzi lokalnie. Jeśli przeważa w sposób znaczny któraś z ról to trzeba się zastanowić jaką formułę ma nasza organizacja i czy podąża we właściwym kierunku. Pogubić się jest dość łatwo.
Powołaliśmy młodzieżową radę, jest sukces i co teraz?Powołanie Młodzieżowej Rady Gminy to tylko narzędzie w drodze do działalności. Plan pracy w takim organie musi być określony nie tylko na najbliższy miesiąc i nie tylko do momentu napisania regulaminu. Zaplanujcie zakresy tematyczne, które pozwolą wam na działalność wieloaspektową. Podzielcie się na tematy w małych 2 osobowych grupach. Niech każdy będzie za coś odpowiedzialny. Samo „bycie” młodzieżowym radnym nic nie daje.
Przekonanie, że nikt nas nie słucha.To prawda tylko jeśli na to pozwolicie. Paradoksem jest to, że poważne instytucje oraz lokalni decydenci często szukają pomysłów i innego spojrzenia, właśnie okiem młodych ludzi, lecz nić porozumienia osiągają nieliczni. Macie pomysł na zbudowanie czegoś w waszej okolicy albo wręcz odwrotnie: chcecie coś zburzyć? To wasze prawo do wyrażenia takiej opinii. Przedyskutujcie to na posiedzeniu rady i stwórzcie pismo, które zawierać będzie szczegóły zmiany. Następnie po prostu wyślijcie do decydentów – dane kontaktowe częstokroć są dostępne oficjalnie.
Brak networkingu z innymi Młodzieżowymi Radami.Każda prężnie działająca rada ma konto na portalu społecznościowym lub stronę. Zadzwońcie do nich i zapytajcie co robią, jak osiągnęli sukces w swojej działalności. Na pewno z dużą aprobatą przyjmą wasze zainteresowanie a wy skorzystacie z ich wiedzy i doświadczenia.
Brak świeżej krwi.Każda Młodzieżowa Rada ma określoną kadencyjność. Idealnym rozwiązaniem jest częściowa wymiana członków, w miarę możliwości co kadencję o 1/3 wszystkich radnych. Zapewni Wam to ciągłość działalności i spowoduje, że w nowej ekipie znajdą się zarówno doświadczeni radni jak i świeża krew napędzająca do działania.